پزشك زن شد ، با توجه به اينكه در صورت رعايت كامل مسائل شرعى و اخلاقى ، در معاينه‌ى كامل نامحرم شايد بتوان گفت بيش از 90 % معاينات كه در كتب پزشكى به انجام آن‌ها تأكيد شده است ، بايد انجام نگيرند ، اگر با اين گونه معاينه‌ى سطحى و غير كامل ، بيمارى وى تشخيص داده نشد و درمان كامل صورت نگرفت ، آيا پزشك مسئول است ؟ اگر مسئول است ، چاره چيست ؟ آيا بر خلاف مسائل شرعى عمل كند ؟ ( تذكر اين نكته ضرورى است كه پزشكان متخصص و مجرّب ، بدون احتياج به معاينات كامل ممكن است بتوانند تشخيص و درمان انجام دهند اما براى اطباء نامجرّب و دانشجويان ، تا رسيدن به اين مرحله ، زمان زيادى لازم است ) . ج . بايد از همان اوّل ملاحظه يقين در معالجه را بكند و آنچه شرط كار است رعايت كند . و در صورت احتمال خطر با نبودن پزشك هم جنس ، كه در مهارت مساوى او باشد ، آنچه مورد ضرورت است ، مغتفر و بخشوده است . مراجعه زن به پزشك مرد و وظيفه‌ى پزشك 3961 . تخصص‌هاى علوم پزشكى بسيار زياد است و متخصصين خانم در هر رشته ، معمولًا - به جز در برخى رشته‌ها - نادر يا كم مىباشند . در شهرهاى كوچك و بزرگ به علت تعداد زياد بيماران و تعداد كم پزشك يا تحميل هزينه گزاف ، ( همان‌طور كه بسيار شايع است ) خانم‌هاى بيمار به پزشك مرد مراجعه مىكنند ؛ در اين صورت وظيفه پزشك مورد مراجعه چيست ؟ آيا اگر بتواند و يا احتمال دهد كه مىتواند با معاينات مختلف و ضرورى بيمارى را تشخيص و درمان كند ، مكلّف است چنين كارى را انجام دهد يا بايد بيمار را به يك پزشك خانم ارجاع دهد ؟ ( در شرايطى كه خيلى از بيماران ، به دلايل فوق قادر به اين كار نيستند ) ، آيا در صورت ارجاع و تأخير در تشخيص و درمان بيمارى وى ، اين پزشك مسئول است ؟ ج . در مورد احتمال خطر - هر چند خطر در صحّت - و ضرورت ، بايد به كسى كه ماهرتر است مراجعه شود ، اگر چه مرد باشد . و مرد هم بايد به قدر ضرورت